Lễ Thiết Linh là việc lập nơi thờ tạm cho người vừa mất; bản khấn dùng khi gia đình đã chuẩn bị bàn thờ tang, linh vị hoặc di ảnh. Dưới đây là hai bản để tham khảo: một bản cáo Thần linh nếu gia đình có lệ này, một bản thưa trước linh vị. Điền tên, ngày và sửa câu kể theo việc đã làm; cách phát tang, mặc tang phục thuộc lễ Thành Phục riêng.
Giải Mã Tử Vi biên soạn lại bản đang có trên website để gia đình dễ đọc và điền. Đây không phải bản phiên âm được đối chiếu từng câu từ một ấn bản Thọ Mai Gia Lễ. Lời cầu nguyện thể hiện nếp tín ngưỡng và tình cảm của gia đình.
Bản khấn cáo Thần linh và bản thưa trước linh vị
Bản thứ nhất trình bày việc gia đình lập bàn thờ tang với Thần linh theo nếp thờ tại nhà. Bản thứ hai thưa với người đã mất trước linh vị. Gia đình có lễ nghi tôn giáo khác có thể dùng bản riêng của mình; không bắt buộc đọc cả hai chỉ vì trang có hai bản.
Bản cáo Thần linh về việc lập bàn thờ tang
Dùng nếu gia đình có nếp cáo Thần linh; đọc tại nơi thờ phù hợp với nếp nhà.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
- Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
- Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn thần.
- Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương.
- Con kính lạy ngài Bản gia Thổ Công, Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân, Định Phúc Táo Quân, Thần Tài, Thổ Địa, Long Mạch chư vị Tôn thần cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày [NGÀY] tháng [THÁNG] năm [NĂM ÂM LỊCH].
Tín chủ (chúng) con là: [HỌ TÊN NGƯỜI ĐỌC].
Ngụ tại: [ĐỊA CHỈ GIA ĐÌNH].
Cùng toàn thể tang quyến thành tâm kính cẩn trình báo:
Nay trong gia đình chúng con có thân nhân là: [HỌ TÊN NGƯỜI MẤT].
Tạ thế ngày [NGÀY MẤT, GHI RÕ ÂM HAY DƯƠNG], [CÁCH GHI TUỔI ĐÃ THỐNG NHẤT].
[NẾU ĐÃ NHẬP QUAN: Vừa qua gia đình chúng con đã hoàn tất việc khâm liệm, nhập quan. NẾU CHƯA: BỎ CÂU NÀY.]
Giờ đây, chúng con xin phép chư vị Tôn thần cho gia quyến được thiết lập linh sàng, an vị linh vị tại gian tiền đường để sớm tối con cháu phụng dưỡng hương hoa, dâng cơm bái tạ và tiếp đón bà con lối xóm đến phúng điếu chia buồn.
Kính xin Chư vị Tôn thần rủ lòng từ bi thương xót, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ trì cho vong linh người quá cố được nương nhờ linh tọa an ổn, cầu mong toàn thể tang quyến bình an, cùng nhau lo liệu tang sự chu toàn.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Bản khấn Thiết Linh trước linh vị người mất
Điền đúng người mất và cách xưng của người đọc; bỏ dòng thụy hiệu hoặc pháp danh nếu không có.
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Hôm nay là ngày [NGÀY] tháng [THÁNG] năm [NĂM ÂM LỊCH].
Tại địa chỉ: [NƠI LẬP BÀN THỜ TANG].
[CON/CHÁU/CHỒNG/VỢ/ANH/EM — THEO QUAN HỆ] là: [HỌ TÊN NGƯỜI ĐỌC].
Cùng toàn thể gia quyến trước linh tọa, cúi đầu tưởng nhớ.
Kính lạy chân linh: [HỌ TÊN NGƯỜI MẤT].
[THỤY HIỆU/PHÁP DANH NẾU CÓ — KHÔNG CÓ THÌ BỎ DÒNG].
Mất ngày [NGÀY MẤT, GHI RÕ ÂM HAY DƯƠNG], [CÁCH GHI TUỔI ĐÃ THỐNG NHẤT].
Than ôi! Bóng ngọc chìm khuất mây ngàn, xe hạc xa xôi cõi thọ.
Nhớ khi xưa ân tình gia tộc sâu nặng, những ngày cùng sống bên nhau nay còn mãi trong lòng.
Ngỡ tưởng còn được sum vầy, nào ngờ một phút biệt ly muôn thuở nghìn thu!
Trời đất đổi dời, lòng con xót xa đau đớn như cắt từng tấc ruột.
[NẾU ĐÃ NHẬP QUAN: Nay thi hài đã nhập quan. NẾU CHƯA: BỎ CÂU NÀY.]
Chúng con theo nếp của gia đình, kính cẩn thiết lập linh sàng, an vị linh vị trước hương án.
Trước bàn thờ tang, chúng con dâng lễ phẩm đã chuẩn bị, tỏ lòng tưởng nhớ và hiếu kính.
Kính xin chân linh người quá cố thấu hiểu tấm lòng thơm thảo, ngự về linh tọa, chứng giám lễ nghi, thụ hưởng phẩm vật.
Từ nay sớm tối hương khói phụng dâng, con cháu nguyện giữ trọn đạo hiếu, hòa thuận một lòng, lo liệu tang ma chu tất.
Cúi xin hương linh phù hộ độ trì cho gia quyến tai qua nạn khỏi, an ổn thân tâm, đồng tâm hiệp lực vượt qua nỗi đau thương mất mát lớn lao này.
Cẩn cáo!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Kiểm lại tên, ngày và cách xưng trước khi đọc
Họ tên người mất phải thống nhất với linh vị hoặc di ảnh; ngày làm lễ và ngày mất là hai thông tin khác nhau. Người đọc xưng theo quan hệ của mình, không tự đổi thành “trưởng nam”, “hiếu tử” hoặc gọi người mất là cha mẹ nếu không đúng.
- Ngày làm lễ
- Điền ngày đang làm Thiết Linh. Nếu ghi âm lịch, có thể kiểm bằng công cụ đổi ngày; đừng lấy ngày mất thay vào dòng này.
- Ngày mất và tuổi
- Ghi rõ âm lịch hay dương lịch ở ngày mất; dùng cách ghi tuổi gia đình đã thống nhất trên thông tin tang lễ. Trang không lấy một ngưỡng tuổi để buộc mọi nhà dùng “hưởng thọ” hoặc “hưởng dương”.
- Người đọc và người mất
- Con khấn cha mẹ có thể xưng con; cháu khấn ông bà có thể xưng cháu. Vợ chồng hoặc anh chị em dùng quan hệ thật. Đổi cả lời tưởng nhớ nếu bản của gia đình dùng câu riêng về công sinh dưỡng.
- Thụy hiệu, pháp danh
- Có thông tin được gia đình xác nhận thì điền; không có thì bỏ dòng. Không tự đặt tên để lấp chỗ trống.
- Việc nhập quan và nơi lập bàn thờ
- Chỉ giữ câu “đã nhập quan” khi việc này đã hoàn tất. “Gian tiền đường” là cách nói của bản đang có; ở nhà nhỏ hoặc nhà tang lễ hãy thay bằng nơi thực tế, không cần dựng một gian riêng cho khớp câu chữ.
Các phần trong ngoặc vuông là chỗ điền hoặc hướng dẫn cần xóa trước khi đọc. Lời kể lễ phẩm cũng nên khớp vật đã chuẩn bị; bản mới dùng cách nói gọn để tránh buộc gia đình mua bát cơm, quả trứng hay đồ riêng chỉ vì câu văn.
Thiết Linh khác Thành Phục, Chúc Thực và Hồi Linh ở đâu?
Thiết Linh nói về lập nơi thờ tạm; Thành Phục nói về nhận và mặc tang phục; Chúc Thực là dâng cơm; Hồi Linh là rước di ảnh hoặc linh vị trở về sau an táng theo nếp có thực hành. Cùng dùng bàn thờ tang không làm bốn bài khấn thay thế được cho nhau.
- Lễ Thành Phục: khi đọc bài cho việc phát tang, lời trình phải nói đến tang phục, không chỉ thay tiêu đề bản Thiết Linh.
- Lễ Chúc Thực: lời thưa gắn với bữa cơm dâng lúc đó, không lặp lời “giờ đây thiết lập linh sàng” vào mỗi bữa.
- Lễ Hồi Linh: lời thưa gắn với việc trở về sau an táng; không lấy câu “đã an táng” đưa vào bản dùng trước khi đưa tang.
Các bài cùng chuyên mục giúp nhận diện đúng việc. Những chi tiết ở một bản khác không tự thành quy định cho nhà mình; thống nhất với người phụ trách lễ về việc đang làm và bản sẽ đọc. Bài này không đặt lịch cúng cơm sáng trước 8 giờ, chiều trước 18 giờ hay ấn định một trình tự duy nhất cho mọi vùng.
Bàn thờ tang có cần đúng ba tầng và đèn cháy liên tục?
Không cần biến hình minh họa thành sơ đồ bắt buộc ba tầng. Trong không gian nhỏ, gia đình có thể sắp một bàn vững, vị trí tưởng niệm dễ nhìn, đồ lễ gọn và lối đi đủ rộng; cách đặt linh vị, bát hương hay di ảnh theo nếp gia đình và điều kiện nơi tổ chức.
Hoa, chén nước và lễ phẩm vừa sức có thể giúp nơi tưởng niệm gọn gàng. Người trông lễ nên kiểm chân khung, bình hoa và dây điện, tránh đặt vật dễ đổ ở mép bàn hoặc để khăn vướng lối. Nếu dùng hương, nến hay đèn dầu, có người trông và tuân thủ quy định nơi tổ chức; không giữ lửa cháy khi bỏ phòng chỉ để đáp ứng một lời kiêng.
Hình dưới cho thấy một cách sắp đồ, không xác định số đèn, hướng bàn hoặc vị trí “đúng cho mọi nhà”. Gia đình cần thống nhất trước phần nào theo nếp riêng, phần nào phụ thuộc không gian; không suy từ việc thiếu một món lễ rằng người mất hay con cháu sẽ gặp điều xấu.
Nếu người đứng lễ nghẹn lời hoặc gia đình dùng bản khác
Người thân có thể đọc thay bản đã cùng kiểm tên và việc; người đứng lễ không phải cố đọc hết lúc chưa bình tâm. Nếu gia đình có bản riêng hoặc theo nghi thức tôn giáo khác, dùng bản đã thống nhất với người hướng dẫn thay vì ghép nhiều lời khấn cho dài.
In chữ đủ lớn, chia đoạn ngắn và có một bản dự phòng. Có thể đọc chậm, dừng nghỉ hoặc thưa lời tưởng nhớ ngắn bằng lời của mình. Người đọc thay cần nói rõ đại diện gia đình nếu dùng ngôi xưng tập thể; không tự nhận mình là con ruột của người mất.
Sau khi đọc, dành thời gian cho người thân nghỉ và phân công việc cần làm. Trang không cam đoan một bản khấn sẽ quyết định nơi an nghỉ của người mất; lòng tưởng nhớ có thể thể hiện bằng lời nói, sự chăm sóc nhau và cách gia đình lo liệu tang sự.
Rà lại nội dung ngày 03/10/2026. Hai bản khấn trên được biên soạn từ nội dung hiện có của Giải Mã Tử Vi. Mục lục sách “Phong tục Việt Nam xưa và nay: Tang lễ, hôn lễ, thờ thần” tại Thư viện Đại Chủng viện Bùi Chu có mục thiết linh sàng, linh tọa; dữ liệu mục lục giúp tìm tài liệu, không xác nhận hai bản trên là nguyên văn trang sách. Cách làm cụ thể cần đối chiếu nếp nhà và người phụ trách lễ.
