Vượng phu ích tử: hiểu lời luận và chia sẻ trách nhiệm gia đình

“Vượng phu ích tử” là cách gọi trong quan niệm truyền thống, gắn hình dung về người vợ với sự hưng thịnh của chồng và điều tốt cho con. Có thể tìm hiểu nghĩa của lời luận ấy, nhưng không dùng nó để quy thành bại gia đình cho khuôn mặt hoặc sự hy sinh của một người phụ nữ. Khi nói về sự đồng hành trong nhà, điều cần làm rõ là cách các thành viên chia sẻ công việc, quyết định và trách nhiệm thực tế.

Ở mục chữ 旺 trên Hán Điển, ví dụ 旺夫 được giải thích theo nghĩa khiến người chồng có vận may. Đây là căn cứ về cách dùng từ, không phải bằng chứng một nét mặt mang may mắn cho người khác. “Ích tử” trong cụm từ được hiểu là có ích cho con; không nên biến lời mong tốt cho gia đình thành tiêu chuẩn chọn vợ hoặc đánh giá giá trị của một người.

Đồng hành trong gia đình cần nhìn vào việc gì?

Nhìn vào phần việc đã thống nhất, công chuẩn bị và cách xử lý khi điều kiện thay đổi. Thu nhập của chồng, thành tích của con hay việc nhà có yên ấm không đều không thể dùng như điểm số chấm “tướng vượng phu” của người vợ.

Ví dụ giả định: Mai và Sơn thống nhất Sơn nhận việc đón con. Nếu Mai vẫn phải nhớ lịch, nhắc mỗi ngày, chuẩn bị mọi thứ và tự xoay xở khi Sơn bận, phần trách nhiệm ấy chưa chỉ nằm ở chuyến đi đón. Hai người cần làm rõ ai theo dõi lịch, cần chuẩn bị gì và báo cho nhau thế nào khi không thực hiện được. Cách chia có thể đổi theo giờ làm và điều kiện từng người, thay vì mặc định Mai luôn là người điều phối.

Phần làm trực tiếp: đưa đón, nấu ăn, dọn dẹp hoặc cùng con đọc sách là những việc có thể nhìn thấy. Cần biết ai đã nhận và có thực hiện được trong hoàn cảnh hiện tại không, không coi việc của người này chỉ là “giúp hộ” người kia mặc dù đã được thống nhất là trách nhiệm chung.

Phần chuẩn bị và theo dõi: nhớ lịch, kiểm đồ cần dùng, sắp xếp thay đổi và tìm người thay khi bận cũng là công sức. Nếu chỉ đếm việc đã làm mà bỏ qua phần này, cuộc trao đổi có thể vẫn để một người gánh việc điều phối mà không được ghi nhận.

Mục tiêu phát triển bền vững 5.4 của Liên Hợp Quốc nêu việc ghi nhận, coi trọng công chăm sóc và việc nhà không được trả công, cùng việc thúc đẩy trách nhiệm được chia sẻ trong gia đình. Bài dẫn nguồn này cho nội dung về công chăm sóc; đó không phải nguồn định nghĩa nhân tướng hay xác nhận quan niệm vượng phu.

Chia sẻ cũng không bắt buộc hai người làm đúng một nửa từng việc. Điều cần bàn là khối lượng thực tế, khả năng thực hiện, thời gian nghỉ và tiếng nói của mỗi người khi thay đổi cách phân công. Một người tạm thời làm nhiều hơn không tự chứng minh họ có “phúc tướng”; người cần giảm việc cũng không vì vậy mà kém quan tâm đến gia đình.

Khi lời khen trở thành yêu cầu phải hy sinh thì sao?

Có thể đón nhận thiện ý của lời chúc mà vẫn nói rõ giới hạn và trách nhiệm chung. Không cần nhận thêm một việc vượt khả năng chỉ để chứng minh mình “vượng phu ích tử”.

Chẳng hạn, khi lời khen đi kèm yêu cầu người vợ phải bỏ kế hoạch riêng để lo toàn bộ việc nhà, có thể trả lời theo điều gia đình đang cần thống nhất:

“Mình cũng mong cả nhà sống tốt. Việc này cần được cùng bàn xem ai có thể nhận phần nào; mình không thể hứa làm hết.”

Đây là một cách diễn đạt có thể điều chỉnh, không phải câu bắt buộc phải nói hoặc phép thử phản ứng của người thân. Nếu không muốn tranh luận về tướng mạo, có thể giữ cuộc trao đổi ở đúng việc cần sắp xếp. Khi chuyện vướng là một khoản chi chung chưa thống nhất, bài đọc việc chia phần và giữ giới hạn giúp phân biệt phép chia với sự đồng ý nhận thêm phần chi.

Với lời nhận xét “mặt sắc”, “cằm không đầy” hay “mũi không giữ của”, không cần tìm một nét khác để bù lại rồi mới được tôn trọng. Hãy quay về điều có liên quan đến quan hệ: cách lắng nghe, phần việc đã nhận, quyền tham gia quyết định và cách sửa khi có bất đồng. Không dùng ảnh chân dung để dự báo khả năng sinh con, sự giàu nghèo của chồng hoặc tương lai học hành của trẻ.

Người chưa kết hôn hoặc không có con không thiếu giá trị vì không phù hợp với lời gọi này. Trong một gia đình đã có cam kết, việc quan tâm và thực hiện trách nhiệm cần được xét với tất cả người liên quan; không chỉ đặt câu hỏi người phụ nữ đã làm gì để “nâng vận” cho người khác. Bài việc chung và quyền riêng tư trong hôn nhân giải thích thêm về quyền cùng quyết định và những giới hạn riêng.