60 Hoa Giáp là chuỗi 60 cặp Can Chi, từ Giáp Tý đến Quý Hợi. Thiên Can đi theo vòng 10 tên, Địa Chi theo vòng 12 tên; mỗi lượt cả hai cùng tiến một vị trí. Sau 60 lượt, cặp đầu mới trở lại. Nạp âm là một lớp tên gọi truyền thống gắn với các cặp ấy, còn cung phi là kết quả của một phép tính khác. Hiểu đúng ba lớp này giúp tránh lấy tên năm sinh làm lời kết luận về một người.
10 Can và 12 Chi vì sao không thành 120 cặp?
Vì hai dãy chạy cùng nhịp, không ghép tùy ý từng Can với mọi Chi. Khi đếm lại từ đầu, 60 là số nhỏ nhất chia hết cho cả 10 và 12: Can đã đi sáu vòng, Chi đã đi năm vòng. Nhân 10 × 12 chỉ cho số tổ hợp nếu được ghép tự do, không phải độ dài của chuỗi đang dùng.
Dãy Can là Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Dãy Chi là Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Khi hết một dãy, quay về tên đầu của chính dãy ấy; không chờ dãy kia kết thúc.
| Lượt | Cặp nhận được |
|---|---|
| 1 | Giáp Tý — cả hai dãy bắt đầu |
| 2 | Ất Sửu — cả hai tiến một tên |
| 3 | Bính Dần |
| 11 | Giáp Tuất — Can quay về Giáp, Chi chưa về Tý |
| 13 | Bính Tý — Chi quay về Tý, Can đang ở Bính |
| 60 | Quý Hợi — cặp cuối của một vòng |
| 61 | Giáp Tý — bắt đầu vòng kế tiếp |
Do cùng tiến từ vị trí đầu, Can ở vị trí lẻ luôn đi với Chi ở vị trí lẻ, vị trí chẵn đi với vị trí chẵn. Vì thế Giáp Tý có trong chuỗi, còn Giáp Sửu không có. Các vị trí trong bảng là vị trí của chuỗi, không phải tuổi hay số năm dương lịch.
Đài Thiên văn Hồng Kông: Heavenly Stems and Earthly Branches công bố thứ tự 60 cặp và giải thích việc dùng Can Chi cho năm, tháng, ngày, giờ. Phép đếm trên giúp kiểm quy luật phối; để xem từng cặp, mở danh sách 60 Hoa Giáp.
Nạp âm có phải hành của Thiên Can không?
Không. Can Chi gọi tên cặp; nạp âm gán một tên và một hành theo hệ truyền thống. Không thể chỉ thấy chữ Giáp rồi tự suy ra nạp âm của mọi năm mang Can Giáp. Cũng không dùng nạp âm để thay cho cung phi nam hoặc nữ.
Ví dụ Giáp Tý và Ất Sửu là hai cặp khác nhau, nhưng cùng mang nạp âm Hải Trung Kim. Bản số hóa Tam Mệnh Thông Hội của Vạn Dân Anh, mục Giáp Tý – Ất Sửu Hải Trung Kim ghi hai tên cạnh nhau. Đây là cách đặt tên trong cổ thư thuật số; hình ảnh “vàng trong biển” không chứng minh người mang tên ấy có cùng tính cách, nghề nghiệp hay kết quả hôn nhân.
Khi một kết quả ghi “Hải Trung Kim”, câu hỏi cần kiểm là nạp âm ấy đang gắn với cặp nào. Khi kết quả ghi “Khảm” hoặc “Cấn”, cần kiểm phép tính cung phi, năm áp dụng và cột nam/nữ. Hai hệ có thể cùng nhắc ngũ hành nhưng đang trả lời hai câu hỏi khác nhau. Bảng cung phi nam nữ 1950–2035 đặt riêng tên cung, hành của cung và nhóm trạch để đối chiếu.
Sinh gần đầu năm: phải chốt mốc nào trước khi tra?
Phải biết bảng hoặc công cụ đang đổi năm ở Tết âm lịch hay Lập Xuân, rồi kiểm ngày sinh theo lịch và múi giờ nó áp dụng. Không mặc định ngày 1/1 dương lịch, cũng không gộp “chưa qua Tết hoặc Lập Xuân” thành một điều kiện chung.
Bài What year is it today? của Đài Thiên văn Hồng Kông phân biệt lịch của cơ quan này đổi Can Chi năm ở đầu tháng Giêng với tập quán luận đoán dùng Lập Xuân. Ví dụ của nguồn: năm 2018, Lập Xuân là 4/2, đầu năm âm lịch là 16/2. Hai mốc không trùng nhau. Đây là lịch Hồng Kông trong ví dụ cụ thể, không thay cho việc kiểm lịch Việt Nam sát ranh giới.
Với ngày 10/2/2018 trong ví dụ lịch ấy, chọn mốc Tết sẽ còn dùng năm cũ, chọn Lập Xuân sẽ dùng năm mới. Khác kết quả có thể do khác quy ước, chưa phải lỗi của chuỗi 60 cặp. Nếu sinh ngay gần giờ chuyển tiết hoặc đầu ngày âm, cần xác minh thời điểm và múi giờ; nếu chỉ biết “đầu năm”, hãy giữ cả hai khả năng thay vì đoán theo nét tính cách.
Tra xong cần ghi lại gì để lần sau đối chiếu?
Ghi ngày sinh đã dùng, loại lịch, quy ước đổi năm và cặp Can Chi nhận được; nếu tra thêm nạp âm hoặc cung phi, ghi riêng kết quả và phương pháp của từng hệ. Nhờ vậy có thể tìm nguyên nhân hai nơi trả khác nhau mà không ghép các lời luận để hợp ý mình.
Chuỗi 60 cặp lặp lại không có nghĩa mọi đặc điểm con người lặp sau 60 năm. Tên năm không cung cấp đủ ngày, giờ, nơi sinh để lập một bộ dữ liệu Bát Tự, cũng không tự tạo ra lá số tử vi. Khi chuyển sang công cụ khác, nhập đúng dữ liệu nó yêu cầu và đọc cách dùng lịch; đừng dùng một tên nạp âm để thay toàn bộ dữ liệu sinh.
Giải Mã Tử Vi · Cập nhật 07/10/2026. Thứ tự Can Chi và mốc lịch được đối chiếu với nguồn thiên văn nêu trong bài; ví dụ nạp âm đối chiếu bản số hóa cổ thư. Phần ghi thời gian và phần diễn giải truyền thống có phạm vi khác nhau. Các ảnh là cảnh đọc lịch hoặc biểu tượng trang trí, không phải bảng để tra cặp hay nạp âm.